Rachel blogt! Deel 2: de participatiewet

Van participatiewet tot inclusieve samenleving in Apeldoorn

Afgelopen donderdag (18 januari 2018) werd tijdens de Politieke Markt Apeldoorn (PMA) het rekenkamerrapport over de uitvoering van de participatiewet gepresenteerd. GroenLinks Apeldoorn heeft deze presentatie met veel belangstelling en een open hart gevolgd. Dit blog geeft in grote lijnen de bevindingen zoals genoemd in de presentatie weer en wat de standpunten van GroenLinks Apeldoorn hierin zijn.

Iedereen wil ertoe doen
“De meeste mensen willen een baan of nuttige activiteit vinden (betaald of onbetaald). Toch worden ze in bijna alle gevallen benaderd vanuit wantrouwen.”

Mensen die gebruik hebben moeten maken van een uitkering hebben een benadering vanuit wantrouwen ervaren. De processen rond het aanmelden bij het Activerium en het vinden van een baan of nuttige activiteit waren onpersoonlijk en er werd een gebrek aan empathie ervaren. Men had het gevoel meer een nummer dan een mens te zijn. De eigenwaarde werd aangetast: “Alsof je als je een uitkering hebt niet meer functioneert.” Een vraag als: “Waar heb jij behoefte aan?” werd gemist, met als gevolg vernederende situaties, ongefundeerde acties die geen enkele bijdrage of toegevoegde waarde leverden aan het vinden van een baan of passend vrijwilligerswerk. “Geldverspilling met goede bedoelingen”, noemde een van de ondervraagde personen zijn procedure.

Ook werd ondersteuning en begeleiding bij het invullen van documenten gemist met als gevolg “dat je gekort wordt” of zoals in het rapport te lezen is: je in een wirwar van aanmelden en afmelden voor toeslagen terecht komt bij het tussentijds vinden van tijdelijk werk. Hierdoor ontstaan er onnodig achterstanden of schulden.

Iedereen is gelijkwaardig, maar niet iedereen is hetzelfde.
De situatie is voor iedereen anders. Wat voor de mensen die een uitkering ontvangen hetzelfde is, is dat ze geen werk hebben of dat er onvoldoende werk is om (volledig) in het eigen inkomen te voorzien. Daar komen vaak andere problemen bij zoals schulden, waar in de praktijk vaak onvoldoende rekening mee wordt gehouden. Een verschil in situatie vraagt om een verschil in aanbod. Een eerlijk aanbod afgestemd op de behoefte van het individu, op de persoonlijke situatie.
Er zullen altijd mensen zijn die tijdelijk of blijvend meer ondersteuning nodig hebben. GroenLinks Apeldoorn vindt het belangrijk dat de Apeldoornse samenleving die mensen waar mogelijk helpt, zodat elke inwoner van Apeldoorn in staat is een waardevol leven te leiden. Die ondersteuning moet op maat zijn zodat iemand krijgt wat hij of zij nodig heeft. Eigen initiatief van mensen dient dan ook zo veel mogelijk toegejuicht te worden om die op maat ondersteuning te realiseren.

Gelijkwaardigheid is onvoldoende ervaren door de mensen die ondervraagd zijn. Veel mensen ervaren een verschil in macht: Als jij dit niet doet, dan…. Uit alle gesprekken die voor het onderzoek gevoerd zijn komt een gebrek aan wederkerigheid naar voren. En juist deze wederkerigheid bepaalt de relatie tussen de klant en klantmanager.

Grenzen binnen de kaders van de (participatie)wet opzoeken.
Professionals van de gemeente hebben de grenzen van de wet/de mogelijkheden onvoldoende op durven zoeken of hebben hiervoor onvoldoende ruimte gekregen door de beperkingen van de systeemwereld. De systeemwereld heeft een traditioneel bijstandssysteem, terwijl de leefwereld veel meer bestaat uit regelingsmogelijkheden die de mensen perspectief bieden op basis van eigen achtergrond, behoefte aan betekenisgeving, et cetera. Uit de reactie van een klantmanager bleek dat de organisatie (te) procesmatig was ingericht en niet of onvoldoende vanuit het perspectief van de burger. De participatiewet blijkt meer ruimte te bieden dan in afgelopen jaren toegepast werd.

De kansen op (betaald) werk veranderen
Een substantieel deel van de samenleving zal geen betaald werk meer vinden. Iemand die werkt neemt deel aan en is onderdeel van de samenleving. Daarom wil GroenLinks Apeldoorn dat mensen aan het werk kunnen gaan en aan het werk blijven. Dit kan een baan met een eerlijk salaris zijn -gelijkelijk loon voor gelijksoortige werkzaamheden- maar ook werk als vrijwilliger of mantelzorger ziet GroenLinks Apeldoorn als een zinvolle deelname aan de samenleving. Mensen die er niet (meer) in slagen om betaald werk te vinden horen volgens GroenLinks Apeldoorn niet het gevoel te krijgen dat ze er niet toe doen, maar kunnen op andere wijze van toegevoegde waarde zijn en zich hierdoor een volwaardig burger voelen.
GroenLinks Apeldoorn wil onder andere dat de bijstand en andere voorzieningen socialer van aard worden door eisen ten aanzien van oproepplicht en re-integratie op maat toe te passen. GroenLinks Apeldoorn juicht toe dat hiermee nu experimenten plaatsvinden.

GroenLinks Apeldoorn vindt het een goede zaak dat dit onderzoek gedaan is. Er zijn al veel goede stappen gezet. Alleen door processen die nog niet optimaal verlopen te (h)erkennen, kan er zowel beleidsmatig als ook praktisch wat aan gedaan worden, zodat er verbetering plaatsvindt. De menselijke maat is hier wat GroenLinks Apeldoorn betreft leidend in.

Waar streeft GroenLinks Apeldoorn naar
GroenLinks Apeldoorn streeft naar een vitale samenleving waar iedereen van waarde is. Een inclusieve samenleving waarin iedereen, behalve een bestaan op een fatsoenlijk basisniveau, ook een maatschappelijke, zinvolle bijdrage kan leveren. GroenLinks Apeldoorn ondersteunt dan ook de experimenten binnen de participatiewet en kiest voor een flexibele ondersteuning van initiatieven, niet voor het reguleren ervan.

Onderzoekers gaven aan dat mensen die gevraagd werden naar hun ervaringen met de gemeente het heel fijn vonden dat zij gehoord werden. Dit is voor GroenLinks Apeldoorn een bevestiging van hoe belangrijk het is ervaring bij de inwoners van Apeldoorn op te halen. GroenLinks Apeldoorn voert daarom huis-aan-huis acties uit en vraagt Apeldoorners met regelmaat wat zij ervaren, wat goed gaat en wat beter kan. Niet alleen in campagnetijd, maar ook daarbuiten, zodat GroenLinks Apeldoorn hun ervaring op goede wijze kan verwoorden in politieke standpunten en acties.

Author: Margien de Vries

Share This Post On